Пераклад: Колін Райт 
«Анархізм, фемінізм, індывід»

0 Каментары

  • Мужчыны ў фемінізме     
  • Фемінізм і раскол на ліберальнае/радыкальнае
  • Анархізм і раскол на асабістае/грамадскае
  • Анархізм, фемінізм і экалогія: за рамкамі дуалізму
  • Спіс выкарыстанай літаратуры

«Сур'ёзны анархізм павінен быць яшчэ і феміністычным, інакш гэта толькі пытанне патрыярхальнага паўанархізму, а не сапраўдны анархізм». Федэрацыя анархістаў Нарвегіі

Жаночы марш у Вашынгтоне, 2017 год.

Як сацыяльныя анархісты, мы атрымалі ў спадчыну тэорыю (заснаваную на практыцы, аднак), якая з часам становіцца ўсё больш уплывовай. Аналіз дачыненняў улады, выяўленых у іерархічным прыгнёце і дамінаванні, дае нам разуменне многіх сучасных сацыяльных рухаў — разуменне, якога самім гэтым рухам можа не хапаць. Як бы там ні было, пакуль мы маем толькі голы шкілет усёабдымнай сацыяльнай тэорыі, мы мусім вучыцца ў новых сацыяльных рухаў, каб увасобіць гэтую тэорыю ў плоць. Таму мы актыўна слухаем і вучымся ў «каляровых» людзей пра эўропацэнтрызм і іншыя разнавіднасці расізму, ЛГБТ-актывістаў — пра гетэрасексізм і гамафобію, абаронцаў правоў жывёл — пра спесішызм і г.д.

У даным артыкуле мы прыгледзімся непасрэдна да руху феміністак, каб зразумець, які ўнёсак менавіта анархісцкі аналіз можа зрабіць ў яго, і даведацца ад фемінізму што-небудзь новае пра свой рух. Паколькі падтрымка фемінізму мужчынам гучыць парадаксальна, я пачну з раздзела, прысвечанага маёй уласнай уцягнутасці ў гэтую праблему. А скончу сваімі меркаваннямі, якія тычацца экалогіі ў якасці будучай пляцоўкі для ўзаемадзеяння паміж анархізмам і фемінізмам.

Будзе пераменшваннем казаць, што анархісцкі рух — і гістарычна, і на сучасным этапе — андрацэнтрычны. Тэарэтычная прыхільнасць абстрактнай і спасярэдненай «роўнасці» пакідае шмат недасказанасцяў, асабліва калі «роўнасць» не распаўсюджваецца на побытавую сферу. Многія даследнікі анархізму працягваюць ігнараваць факт мужчынскага дамінавання, адрасуючы сваю крытыку выключна грашова-таварным адносінам, капіталу, дзяржаве або цывілізацыі. Нягледзячы на ўсе вартасці гэтай крытыкі, гендэрнай роўнасці даецца нізкі прыярытэт, або дапушчаецца, што яна натуральна ўсталюецца, калі з'явіцца «правільны» стыль мыслення. Той факт, што адвучэнне ад сексізму можа патрабаваць намаганняў, згадваецца рэдка.

Мужчыны ў фемінізме


«Мужчыны павінныя змагацца, каб стварыць для саміх сябе такога гендэрнае становішча, якое забаронена перавагай мужчынскага полу».

Сандра Хардзінг

Як мужчына, я не надта цікавіўся фемінізмам, пакуль не засвоіў канчаткова палітыку левага руху за экалогію. Я верыў (хай і з адчувальнасцю да праблем жанчын), што чалавечая свабода можа быць здабытая амаль выключна у межах «мужчынскай» думкі. У тыя часы я толькі пасіўна падтрымліваў мэты жаночай аўтаноміі. Толькі засвоіўшы, дзякуючы кнігам, думку, што ўсе мужчыны, не толькі тыя, што зневажаюць, гвалцяць, дамагаюцца й дыскрымінуюць, атрымліваюць карысць ад сексізму, я змог ясней убачыць свае прывілеі як (белага) мужчыны. У сямейным жыцці, навучанні, на рынку працы я амаль заўсёды меў перавагі перад маімі аднагодка (і не белымі). Мая цікавасць да фемінізму расла, і, чытаючы фемінісцкую літаратуру і раманы, я пачаў ўсведамляць, што мае ўласныя погляды на будучую ўтопію станавіліся ўсё больш пазітыўнымі да жанчын і нават гінацэнтрычнымі. У той час як мая антыкапіталістычная і антыдзяржаўная скіраванасць заставалася такой жа непахіснай, як і заўсёды, я заўважыў у сабе зрух каштоўнасцяў у бок больш ўважлівага стаўлення да клопату, выхавання і блізкасці. Я пачаў развіваць фемінісцкую ўспрымальнасць, і мне стала лягчэй заўважаць за людзьмі патрыярхальныя паводзіны, якія раней былі для мяне нябачнымі. Я набліжаўся да разумення таго, якую карысць мне асабіста прыносіць барацьба феміністак. Хоць Эма Гольдман паказвае на тое, што выключна самі жанчыны могуць вызваліць сябе з-пад уласнага «ўнутранага» прыгнёту, мужчыны могуць адыграць значную ролю ў разбурэнні «вонкавага» патрыярхату.

Адвучыўшы спачатку сябе, потым іншых мужчын ад сексізму, мы можам дапамагчы стварыць такі клімат, які будзе садзейнічаць поўнаму ўключэньню кожнага чалавека ў кожную сферу жыцця. Хоць у феміністычнай супольнасці існуе цэлы спектр меркаванняў наконт удзелу мужчын, большасць жанчын вітаюць падтрымку. Сандра Хардзінг у сваёй апошняй кнізе настойвае, што мужчынам трэба даць магчымасць быць феміністамі, каб, па аналогіі, белыя жанчыны змаглі быць антырасісткамі. На яе думку, мужчыны павінныя засвоіць «здрадніцкія ідэнтычнасці» і выпрацаваць «феміністычную пазіцыю» (Хардзінг). Тым не менш мужчынскае ўцягванне ў фемінізм (гэта маё асабістае меркаванне) патрабуе засцярогі. «Мужчыны любяць прысвойваць сабе, накіроўваць, судзіць і кантраляваць усё, што трапляецца ў іх рукі», — піша Хардзінг. Такім чынам, толькі калі мы дасведчаныя пра небяспекі паглынання фемінізму нашым мужчынскім парадкам дня, толькі калі мы хочам чуць меркаванні жанчын, мы можам ўносіць свой уклад у фемінісцкі рух. У рэшце рэшт, ягоная мэта — пашырыць правы жанчын. Аднак, з усім тым, што было сказана, ёсць яшчэ шмат складаных, укаранёных і адносна нявывучаных перашкод, з-за якіх людзі застаюцца сексістамі. Мы можам зрабіць ўклад у логіку фемінізму, гендэрную роўнасць і г.д., але так і не заўважыць, што паводзім сябе страшэнна і напышліва. Нават калі мы вырашым інстытуцыйныя фактары (сям'я, школа, медыя і г.д.), застануцца ледзь (а то і цалкам) заўважныя наступствы гендэрнай сацыялізацыі. Нам усё яшчэ адносна няшмат вядома пра дзіцічае развіццё і канструяванне мужнасці і жаноцкасці. І хай на поўную ліквідацыю патрыярхальнай мадэлі паводзін спатрэбіцца час, у канчатковым выніку фемінізм — гэта пра вызваленне чалавека. Усе мы атрымаем велізарную карысць ад грамадства, якое будзе заахвочваць клопат і кааперацыю, не звяртаючыся да пагроз агрэсіі і запалохвання.

Выступленне Эмы Гольдман на тэму кантролю над нараджэннем дзяцей

 

Фемінізм і падзел на ліберальнае і радыкальнае

«... дасягненне поўнай свабоды жанчын — усіх жанчын, а не якіх-небудзь прывілеяваных - вымагае такіх глыбокіх эканамічных, сацыяльных і палітычных змен, што калі такі сцэнар ажыццявіцца, то існы цяпер статус-кво не зможа выжыць і не выжыве»

Хестер Эйзенштэйн

Калі сцісла, фемінізм ёсць імкненне да гендэрнай роўнасці і прызнанне таго факту, што мужчынскае дамінаваннe існуе і яно няправільнае. Ягоныя вытокі ляжаць у ліберальнай традыцыі асобы, што здзяйсняе самастойны і свабодны выбар. Гэтая традыцыя моцная ў цяперашні час і ярка прадстаўленая ліберальнымі феміністкамі. Яны вераць, што роўнасць можа быць дасягнута шляхам змены існуючай сістэмы праз садзейнічанне большай роўнасці магчымасцяў (пашыраны доступ да адукацыі і працоўных месцаў і г.д.). Тым не менш у шасцідзясятыя і сямідзясятыя гады мы былі сведкамі з'яўлення «другой хвалі» радыкальнага фемінізму з яго новымі плынямі: уласна радыкальным, сацыялістычным, лесбійскім, чорным, анархістычным і г.д. Радыкальныя феміністкі, у адрозненне ад феміністак-лібералак, вераць, што ўся сістэма — патрыярхальны лібералізм — ёсць поўная заган канструкцыя, створаная мужчынамі і для мужчын у іхных уласных інтэрасах. Такім чынам, для іх фемінізм безумоўна рэвалюцыйна арыентаваны. На жаль, пакуль доступ да медый ёсць толькі ў мейнстрымных або ліберальных феміністак, рэвалюцыйны патэнцыял фемінізму затушоўваюць і зводзяць на нішто. У той жа час значнасць ліберальнага фемінізму абмяркоўваецца без агульнага згоды фемісцкай супольнасці наконт значэння гэтага тэрміна. Сацыяльная феміністка Зіла Эйзенштэйн верыць, што з-за ўнутраных супярэчнасцяў (ці могуць жанчыны быць роўныя з мужчынамі ў патрыярхальна-ліберальнай дзяржаве?) ліберальны фемінізм у рэшце рэшт зжыве сябе і адкрые шлях да прынцыпова новага грамадства. Яе словамі, «супярэчнасць паміж лібералізмам як патрыярхальнай і індывідуалісцкай структурай і ідэалогіяй і фемінізмам як палавым раўнапраўем і калектывізмам закладвае аснову фемісцкага руху далёка за межамі лібералізму» (Зіла Эйзенштэйн).

Дэманстрацыя суфражыстак

Іншыя ў гэтым не гэтак ўпэўненыя. Бел хукс піша, што «працэс, дзякуючы якому такі радыкалізм ўсплыве на паверхню, незразумелы… Пазітыўны ўплыў ліберальных рэформаў на жыццё жанчын не павінен прыводзіць да меркавання, што яны цалкам знішчаць сістэму дамінавання» (хукс). Паводле хукс, «рэвалюцыйныя імпульсы мусяць свабодна дапаўняць нашу тэорыю і практыку ведамі пра тое, ці вядзе да прагрэсу феміністычны рух за спыненне прыгнёту і ці абавязаныя мы трансфармаваць нашу сучасную рэальнасць» (хукс). Карані радыкальнага фемінізму цягнуцца назад да, як мінімум, дзевятнаццатага стагоддзя, калі адбыўся больш ранні раскол на ліберальнае і радыкальнае. Маргарэт Марш у апошнім даследаванні складае хроніку папярэдняга анарха-фемісцкага руху (Марш). Апярэджваючы «другую хвалю» радыкальных феміністак з іхнай упэўненасцю ў тым, што «асабістае — гэта палітычнае», гэтыя раннія анарха-феміністкі настойвалі:


«Падначаленне жанчыны ўкаранілася ў састарэлай мадэлі палавых і сямейных узаемаадносін. Нападаючы на шлюб, нярэдка заклікаючы да палавой варыятыўнасці, настойваючы на эканамічнай і псіхалагічнай незалежнасці і часам адмаўляючы матчыну адказнасць, яны аспрэчвалі, што персанальная аўтаномія ёсць важным кампанентам роўнасці палоў і што юрыдычныя правы змогуць спарадзіць такую роўнасць». (Марш)

Ліберальныя феміністкі ж (класіфікаваныя Элізабэт Кэдзт Стэнтан) імкнуцца да роўнасці з мужчынамі праз ціск на выбарчыя правы. Толькі з узнікненнем анархісцкіх і першых радыкальных феміністак жанчыны ўступілі ў сутычку з размежаваннем на асабістае і публічнае. Але ў рэшце рэшт, калі перамога (і права голасу) засталося за суфражысткамі, сфера асабістага як пытанне фемінізму аказалася забытай. І, пакуль Эма Гольдман і Маргарэт Сэнджэр працягвалі змагацца за кантроль над нараджэннем дзяцей, сексуальнасць стала вотчынай Фрэйда і Райха. Сексуальнасць як палітычная праблема вымушаная была чакаць  Кейт Мілет і Шуламіт Файрстоўн ў нашу ўласную эру. Анарха-феміністычная тэорыя была закінутая, і, не ў апошнюю чаргу, дзякуючы мужчынам-анархістам. Як следства, пацярпеў і анархізм, і фемінізм. Да прыкладу, мала хто з сацыяльнай або радыкальнай супольнасці феміністак развіваў крытыку нацыі і дзяржавы. Прадказальна, неўзабаве пачалі з'яўляцца аргументы на карысць «фемісцкай дзяржавы» (МакКінан). І ў той час як анархісцкая тактыка прамога дзеяння даўным-даўно стала важнай часткай фемісцкага руху, лік непасрэдна анарха-феміністак заставалася невялікім у параўнанні з лікам сацыяльных, радыкальных і ліберальных. Крыху іншы погляд на сучасны раскол на ліберальнае і радыкальнае прапанавала Энджэл Майлз. Усведамляючы, што традыцыйны падзел і рамкі (ліберальны фемінізм, сацыяльны, анархічны, чорны і г.д.) — гэта адлюстраванне створанай мужчынамі палярызаванай палітыкі, яна падарыла нам сканцэнтраваны на жанчынах падыход, названы ёю «інтэгратыўны фемінізм». «Ён будзе накіраваны на аб'яднанне "рэвалюцыйных/эвалюцыйных" феміністак у барацьбе супраць "сусветнай сістэмы дамінавання"» (Майлз). Яна настойвае, што «велізарная колькасць… феміністак, нягледзячы на адрозненні ў хвалюючых іх тэмах і аналізе, падзяляюць каштоўнасці фемінізму, які насуперак ціску, рэпрэзэнтуе зародкі новай палітыкі ўсеагульнай каштоўнасці і паўсюднага значэння» (Майлз). Часта, сцвярджае Майлз, такія феміністкі маюць больш агульнага адна з адной, чым з іншымі, якія выступаюць пад адной з імі назвай. Аднак, які б карысным ні быў інтэгратыўны фемінізм у справе аб'яднання феміністак; ягоныя ўласныя супярэчнасці рана ці позна выявяцца. Да прыкладу, адмаўляючы «ўсе» формы дамінавання, ён трывае паразу ў спробе  растлумачыць адносіны з дзяржавай. Мая задача тут не дагматычна адмаўляць дзяржаву (ці дзяліць феміністак), а высветліць наступствы сітуацыі, якая склалася з-за нашай практыкі. Пабудуюць інтэгратыўныя феміністкі сваю супольнасць з самой ніжняй прыступкі ці свет убачыць пару петыцый для інстытутаў статыстыкі, без разумення апрыёры дамінуючай прыроды дзяржавы?

Анархізм і падзел на асабістае і публічнае

 

«Добра, дарагі таварыш, калі я дасягну вашага ўзросту, мабыць, пытанні сексу страцяць важнасць для мяне. Але мы гаворым пра сённяшні дзень, і гэта надзвычай важны фактар для тысяч і нават мільёнаў маладых людзей».

Эма Гольдман ў спрэчцы з Пятром Крапоткіным

Пакуль жанчыны дзевятнаццатага стагоддзя спрабавалі справіцца з расколам на ліберальнае і радыкальнае, лібертарыі абмяркоўвалі «жаночае пытанне». У Англіі адзін з першых тэарэтыкаў анархізму Уільям Годвін сфармаваў альянс з перадавой феміністкай Мэры Уолстанкрафт. У той жа час у Францыі утапіст Чарльз Фур'е напісаў: «сацыяльны прагрэс і змены гэтага перыяду гісторыі адбываюцца ва ўмовах прасоўвання жанчын на шляху да свабоды — і сацыяльнага заняпаду, які апынуўся вынікам змяншэння рэальнай свабоды жанчын» (Бічэр). Аналагічна, ранні сацыяліст Роберт Оўэн, апісваючы дэталі свайго ўтапічнага грамадства, мог напісаць: «абодва полы павінны атрымліваць аднолькавую адукацыю, правы, прывілеі і асабістую свабоду» (Харсін). На жаль, як паказвае практыка, адных добрых намераў недастаткова, нават калі яны ствараюць спрыяльную атмасферу, у якой працавалі персанажы ўтопіяў. У сваім даследаванні супольнасцяў оўэнітаў Джыл Харсін зрабіла заключэнне, што «перанос традыцыйнага хатняга жыцця ў камунальная супольнасці паслужыў уключэнню няроўнасцяў старога свету ў новы» (Харсін). Гэты падзел распаўсюджваўся сярод тагачасных сацыяльных рухаў, як чума. У той час як многія мужчыны прызнавалі, што жанчыны мусяць быць паўнапраўнымі партнёрамі ў грамадскім жыцці, яны не ўсведамлялі таго факту, што гэта запатрабуе роўнага ўдзелу людзей і ў сямейным жыцці. У той жа час П'ер Жозэф Прудон (першы чалавек, які атрымаў ярлык «анархіст») адыходзіў усё далей ад пазіцый Утапійцаў, разглядаючы патрыярхальную сям'ю як фундаментальную сацыяльную ячэйку (Марш).

Нягледзячы на тое, што Бакунін імкнуўся да актыўнага ўдзелу жанчын у грамадскім жыцці, у гэтым плане ён не адрозніваўся ад Маркса ці Энгельса. І дзяржаўныя сацыялісты, і анарха-сіндыкалісцкія супольнасьці, якія праявіць сябе ў дваццатым стагоддзі, не змаглі перамагчы раскол на асабістае і грамадскае, які часцяком толькі падвойваў рабочую нагрузку жанчын. Як пісала Марта Экельсберг ў даследаванні Іспанскай рэвалюцыі, «асноўны напрамак іспанскага анархісцкага руху адмаўляўся прызнаваць як спецыфіку прыгнёту жанчын, так і правамернасць асаблівай барацьбы для пераадолення яго» (Экельсберг). Як галіна класічнай ліберальнай палітыкі — з упорам на асабістую свабоду — анархізм атрымаў у спадчыну ад лібералізму паслядоўную прадузятасць мужчын. Мала таго, што жанчыны былі мінімальна уключаныя ў стварэнне абедзвюх палітык, дык яшчэ і анархізм вынес з лібералізму серыю іерархічных дуалізмаў, часам тайных, часам вызнаных адкрыта. У выніку, проціпастаўленне грамадскага асабістаму, а розума — эмоцыі стала часткай як індывідуалісцкага анархізму з капіталістычнай арыентацыяй, так і сацыяльна грунтаванага анархізму.

Тым не менш канцэпцыя індывіда, сфарміраваная ў сацыяльным анархізме, значна адрознівалася ад падобнай ёй ліберальнай. Пакуль сацыяльны анархізм імкнуўся захоўваць і ўзмацняць сувязі ўнутры супольнасці, лібералізм добра ўзгадняўся з набіраючым абароты капіталізмам. Зацыкленасць сацыяльных анархістаў на сваёй супольнасці была нацэлена на развіццё ўзаемадапамогі, і гэтая зацыкленасць супала з распрацоўкай сацыялістычнай канцэпцыі класавай свядомасці, салідарнасці і інтэрнацыяналізму. Ліберальнае ўяўленне асобных канкуруючых часціц, якія працуюць ва ўласных інтарэсах, было поўным антытэзісам левага анархізму. У той час як сацыяльныя анархісты і сацыялісты зразумелі, што рабочы клас ніколі не дасягне роўнасці ў ліберальнай палітычнай сістэме, феміністкі прыйшлі да разумення, што жанчыны ніколі не дасягнуць гендэрнай роўнасці ў патрыярхальнай сістэме, якая выключае жанчын з грамадскага жыцця. Апісваючы бачную супярэчнасць між «свабоднымі і роўнымі асобамі» і жанчынамі, паняволенамі хатнім жыццём, Эн Філіпс піша: "Непрапушчаны праз парадную дзверы, патрыярхат прабраўся праз чорны ход. Замест таго, каб супрацьстаяць усім формам прыроднай ўлады, раннія лібералы забаранілі сабе казаць пра тое, што дзяржава і сям'я — гэта розныя рэчы» (Філіпс). Так раскол на асабістае і грамадскае, ўзаконіў кантроль мужчын над прыняццем грамадска важных рашэнняў, адкрыў шлях спачатку да ліберальнай, а потым і да анархісцкай палітыкі.

Іспанскiя анархicткi Mujeres Libres

 

Анархізм, фемінізм і экалогія: за рамкамі дуалізму


«[У такім грамадстве будучыні] натуральная дружба неўзабаве створыць тое, што тысяча гадоў штучных спроб не змагла стварыць: спантанную, вольную, трывалую, як асабістая прыхільнасць, арганізацыю».

Вальтэрына дэ Клер

Мы пераканаліся, што анархізм паглыбіў ліберальную крытыку ўлады. У той жа час фемінізм пашырыў разуменне індывіда. Як бы там ні было, сувязь паміж анархізмам і фемінізмам застаецца не разблытанай, а часам і парадаксальнай. Так, для Л. С'юзен Браўн «анархізм пераўзыходзіць фемінізм ў крытычнай здольнасці і ўключае яго ў сябе» (Браўн). Між тым для Ангельскага нулявога калектыва «фемінізм пераўзыходзіць анархізм, бо фемінізм паказвае ўладу, іерархію і вяршэнства ў іхным праўдзівым абліччы структур мужчынскай сілы» (Нулявы калектыў). Анархізм і фемінізм — абодва кажуць пра грамадства ў цэлым, але ні адзін не можа цалкам заявіць пра гегемонію і кіраўніцтва над іншым. Анарха-фемінісцкая тэорыя сама па сабе застаецца адносна неразвітай, нягледзячы на  цікавасць да яе, якая абудзілася ў сямідзесятыя, і красамоўныя працы Кэрал Эрліч, Пэгі Корнегер і іншых. Сінтэз гэтых двух незвычайных палітычных філасофій (калі гэта ўвогуле магчыма і пажадана) яшчэ трэба будзе скончыць. У цяперашні момант кожны прапануе карысны набор інструментаў для раглядання іншага, прыўносячы ў той новы сэнс і ідэі. Зрэшты, аб'яднанню анархізму і фемінізму прапануецца альтэрнатыўны падыход. Сацыяльны анархізм і радыкальны фемінізм — абодва рабілі спробы адарвацца ад сваіх індывідуалісцкіх каранёў, што цягнуліся з класічнага лібералізму, дзе індывід супрацьпастаўляецца грамадству. Мы можам пераадолець гэта дуалістычная мысленне, звярнуўшы ўвагу на вобласць экалогіі, дзе асобныя асобы становяцца часткай адзінства-ў-разнастайнасці (Букчын). У сваім апошнім эсэ Томас С. Марцін вылучае тэзіс, што «спляценне» фемінізму, анархізму і экалогіі можа існаваць: фемінізм як аснова, анархізм як уток і экалогія як злучальная нітка». Агульнае ў гэтых рухаў, сцвярджае ён, гэта аналіз адносін улады. Хоць крытыка дамінавання — бясспрэчна важная кропка судотыку анархізму, фемінізму і экалогіі, само па сабе яна з'яўляецца не адзіным аспектам чалавечых паводзін. Заслугай фемінізму было тое, што ён паказаў, наколькі патрыярхальная думка абясцэніла жыцці жанчын. І не толькі думка і пачуццё, асабістае і грамадскае разведзеныя па розных полюсах. Мадэлі паводзін, важныя як сродак існавання, таксама недаацэньваюцца. Клопат не толькі пра маленькіх, але і пра слабых, пажылых, а часцяком і саміх мужчынах была ўскладзены на жанчын. Каштоўнасць апекі і эмпатыя, якія робяць узаемадапамогу магчымай, была абумоўлена нашым доўгім знаходжаннем у статусе дзіцяці ў жаночай культуры. Анархізм — тэорыя пра ўладу, а ўлада мае схільнасць дзейнічаць у сваіх эгаістычных інтэрасах. Як тэорыя анархізм адстае ў тлумачэнні такіх чалавечых паводзін, якія ўзрошчваюць незалежнасць і здольнасць да самаахвяравання. У сваю чаргу, фемінізм, сфакусаваўшы ўвагу грамадскасці на сувязі паміж аўтаномнасцю і ўзаемазалежнасцю, не даваў выразнага выказвання аб аналізе ўлады. Магчыма, экалогія зможа прапанаваць нам больш шырокі набор паняційных інструментаў, здольны ахапіць адкрыцці абодвух плыняў. У экалагічнай мадэлі (і тут я маю на ўвазе сацыяльную экалагічную мадэль) ні анархізм, ні фемінізм не будуць пастаўлены перад неабходнасцю ўпісвацца ў паняційныя рамкі адзін аднаго. Замест гэтага кожны зможа развівацца незалежна або, што было б лепш, ўзаемазвязана. Экалагічнае мысленне праходзіць чырвонай ніткай у апошняй працы філосафа Ларэйн Код. Крытыкуючы экафемінізм з ягонай праблематыкай ідэнтыфікацыі прыроды і жанчын і прыхаванай «неад'емнай» вечнай жаноцкасцю, Код ўсведамляе каштоўнасць экалагічнай мадэлі як рухавіка фемінізму:


«Арыентаваны на супольнасць, экалагічна адказны соцыум ў сілах ўзвесці ўдзел і ўзаемны клопат ў ранг галоўных каштоўнасцяў і перабудаваць дэбаты паміж членамі супольнасці з супрацьстаяння ў абмеркаванне. Ягонай мэтай будзе садзейнічанне ўзаемападтрымцы і нерэпрэсіўнай атмасферы ўнутры грамадства»

Далей, экалогія можа забяспечыць фемінізм спосабамі "стварэння прасторы для развіцця надзейных перспектыў, якія выяўляюць ўзаемасувязь паміж формамі і сістэмамі дамінавання, эксплуатацыі і прыгнёту праз рознасці іх маніфестаў» (Код). Экалагічнае мысленне шмат чым абавязана лібертарнай традыцыі. Ад географа дзевятнаццатага стагоддзя Пятра Крапоткіна да сучаснага сацыяльнага эколяга Мюрэя Букчын, анархістскі погляд на дэмакратычныя супольнасці, якія не імкнуцца дамінаваць над прыродай, з блізкай адлегласці прапануе альтэрнатывы індустрыяльным капіталістам, якія пагражаюць цэласнасці біясферы. Што магло быць упушчана, дык гэта той факт, што даная экалагічная пазіцыя можа ўключаць у сябе узгодненае пераадоленне феміністкамі расколу на асабістае і грамадскае. Як вынік, адкрываецца шлях для прадуктыўнага дыялогу паміж мужчынамі і жанчынамі, паміж фемінізмам і анархізмам. У такім выпадку зможа паўстаць новая палітычная форма, якая рухаецца ад ліберальнага патрыярхату з яго акцэнтам на ізаляваным індывідзе да індывіда эгалітарнага, да супольнасці і Зямлі, разам квітнеючымі ва ўзаемнай гармоніі.

Спіс выкарыстаных работ

Martha A. Ackelsberg, «Mujeres Libres and the Role of Women in Anarchist Revolution» in Rohrlich and Baruch (eds.), pp.116–127.
Anarchist Federation of Norway, quoted in Martin, p.11.
Jonathan Beecher, Charles Fourier (Univ. of California, 1986).
Murray Bookchin, The Philosophy of Social Ecology (Black Rose Books, Montreal, 1990).
L. Susan Brown, “Beyond Feminism,” Our Generation, vol. 21, #1, Fall 1989.
Voltairine de Cleyre, quoted in Paul Avrich, An American Anarchist (Princeton Univ. Press, Princeton, 1978).
Lorraine Code, What Can She Know? (Cornell Univ. Press, Ithaca, 1991).
Hester Eisenstein, Contemporary Feminist Thought (G. K. Hall & Co., Boston, 1983)
Zillah R. Eisenstein, The Radical Future of Liberal Feminism (Northeastern Univ. Press, Boston, 1986).
Emma Goldman, Living My Life (New American Library, Meridian edition, New York, 1977).
Sandra Harding, Whose Science? Whose Knowledge? (Cornell Univ. Press, Ithaca, 1991).
Jill Harsin, «Housework and Utopia: Women and the Owenite Socialist Communities», in Rohrlich and Baruch (eds.), pp.73–84.
bell hooks, Feminist Theory: From Margin to Center (South End Press, Boston, 1984).
Catherine A. MacKinnon, Toward a Feminist Theory of the State (Harvard Univ. Press, Cambridge, 1989).
Margaret S. Marsh, Anarchist Women 1870–1920 (Temple University Press, Philadelphia, 1981).
Thomas S. Martin, «The Convergence of Anarchism, Feminism & Ecology», Our Generation, vol. 23, #2, Summer 1992, pp. 1–13.
Angela Miles and Geraldine Finn (eds.), Feminism: From Pressure to Politics (Black Rose, Montreal, 1989).
Anne Phillips (ed.), Feminism and Equality (New York Univ. Press, New York, 1987).
Ruby Rohrlich and Elaine Hoffman Baruch (eds.),Women in Search of Utopia (Schocken Books, New York, 1984).
Zero Collective, Zero (An anarchist/anarcha feminist monthly), #1, June 1977, London.

Арыгiнал

0 Каментары

Plain text

  • HTML тэгі не дазволены.
  • Адрэсы вэб-старонак і e-mail адрэсы пераўтворацца ў спасылкі аўтаматычна.
  • Радкі ды абзацы пераносяцца аўтаматычна.
Fill in the blank.